Home Interieurinspiratie De belangrijkste principes voor een permacultuur moestuin

De belangrijkste principes voor een permacultuur moestuin

door Gemma
Permacultuur moestuin

Nu wij een grotere tuin hebben, heb ik veel meer ruimte voor het kweken van mijn eigen groente en fruit. Voordat ik aan de slag ga met iets nieuws, wil ik me graag goed inlezen. Dus toen ik een moestuin ging starten, ben ik eerst veel gaan lezen over het inrichten van een moestuin. In mijn zoektocht kwam ik veel verschillende artikelen, blogs en boeken tegen. Eén ding viel mij op in deze informatie, het woordje permacultuur. Het maakte mij nieuwsgierig. Ik wilde graag weten wat het precies is, wat de voordelen ervan waren, maar vooral ook hoe pas ik dit toe? Hoe kan ik een permacultuur moestuin ontwerpen? De antwoorden op deze vragen vond ik en in deze blog geef ik je antwoord op al deze vragen. Lees je mee?

Wat is een permacultuur?

Het woordenboek omschrijft een permacultuur als volgt:

“Een agrarische methode waarbij rendabele productie stelselmatig vorm krijgt als onderdeel van duurzame natuurlijke kringlopen.”

Dit komt neer op een duurzame en vooral ook onderhoudsvrije manier van (moes)tuinieren. Een duurzaam ecosysteem creëren, waarbij planten, dieren en mensen in harmonie samen leven is het doel van de permacultuur. Je leeft en werkt samen met de natuur, waarbij deze niet alleen nuttig is voor jezelf maar ook voor andere organismen (zoals dieren, planten en insecten). Het wordt op internet ook wel biologisch tuinieren genoemd, al is dat een verzamelbegrip van tuinieren op een biologische manier en daarbij hoef je niet gebruik te maken van een permacultuur in je moestuin. De permacultuur moestuin is veel meer dan alleen biologisch moestuinieren. Dat is wel belangrijk om te weten.

Permacultuur moestuin Buitentuinieren Moestuinieren Tuinieren tips voorbeeld permacultuur

Voordelen van een permacultuur

Na het lezen van bovenstaande, kun je vast wel indenken wat de voordelen van deze soort cultuur in je tuin zijn. Toch wil ik ze benoemen. Hieronder kun je voordelen van een permacultuur in je moestuin lezen:

Voordeel #1: voedsel uit eigen (moes)tuin voor jou en anderen

De eerste is wel een inkopper, maar voor veel mensen een belangrijke. Je haalt voedsel uit eigen tuin. Naast dat dit gewoon leuk kan zijn om te doen, is het ook leerzaam. Doe je dit volgens een permacultuur moestuin, dan haal je het nuttige uit de tuin maar zorg je ook voor voedsel voor anderen. Denk aan insecten, dieren en vogels. Je zorgt dus niet alleen voor jezelf!

Voordeel #2: weinig onderhoud

Het eerste voordeel van een dergelijke moestuin, is dat er weinig onderhouden hoeft te worden. Het zijn de natuurlijke processen die zijn eigen gang gaan. In de ‘oude’ moestuin was het bijvoorbeeld noodzakelijk om onkruid te wieden. Bij een permacultuur moestuin is dat niet het geval. Ook de biodiversiteit in de tuin zorgt ervoor dat je weinig hoeft te doen om de tuin te onderhouden. Ook is het geven van water, bij het juiste ontwerp, niet nodig. Daar zorgt de permacultuur zelf voor.

Voordeel #3: duurzame moestuin

Een permacultuur moestuin kan jarenlang, zo niet tientallen jaren, blijven bestaan. Zonder dat de bodem of bepaalde hulpbronnen uitgeput raken. Door ze op een bepaalde natuurlijke manier te ontwerpen, krijg je een duurzame tuin. Belangrijk is wel dat je een ontwerp maakt voor meerdere jaren, dus denk daarin vooral ook vooruit. Je kunt het ontwerp ook in stapjes realiseren.

Voordeel #4: gezondere groenten en fruit

In deze soort moestuin ligt de nadruk op een gezonde bodem. De natuurlijke groeiprocessen in de permacultuur leiden tot gezondere groenten en fruit, waarbij deze van hoge kwaliteit zijn. Daarnaast maak je geen gebruik van meststoffen en pesticiden.

Voordeel #5: kleinere ecologische voetafdruk

Hoe klein de tuin ook is, het zorgt voor een kleinere ecologische voetafdruk. Een permacultuur zou er voor moeten zorgen dat je jouw ecologische voetafdruk minimaliseert en dat je de natuurlijke overvloed die de grond en aarde te bieden heeft maximaliseert.

Permacultuur moestuin Buitentuinieren Moestuinieren Tuinieren tips voorbeeld permacultuur

Toepassen van de permacultuur principes in je moestuin

Na het lezen wat een permacultuur is en wat de voordelen zijn, is het ook handig (en vooral praktisch) om te weten hoe je de principes nu toepast voor een permacultuur moestuin. Hieronder een aantal principes die je meteen kunt gebruiken:

Principe #1: het maken van een goed ontwerp

Bij het maken van het ontwerp is het belangrijk om te kijken welke planten elkaar versterken, maar ook hoe ze geplant worden. Daarbij hou je rekening met de zon en wind. Onderstaande tips kun je gebruiken bij het ontwerp:

  • Gebruik meerdere lagen in de moestuin: van bollen/knollen en bodembedekkers tot aan kruiden, klimplanten en struiken. Vergeet vooral de lage en hoge bomen niet.
  • Kies voor biologische meerjarige planten die ervoor zorgen dat er ieder seizoen iets bloeit. Hiermee bied je bescherming voor dieren en insecten en voedsel voor ons als mens (en dier)
  • Kies voor inheemse planten. Deze groente en fruit zijn gewend aan ons klimaat. Ze hoeve zich niet of nauwelijk aan te passen aan ons weer.
  • Plaats ook eetbare planten en bomen in je moestuin. Denk bijvoorbeeld aan fruitbomen, fruit en kruiden.
  • Zon, water en wind zijn cruciale factoren bij een permacultuur moestuin. Deze drie moet je in de gaten houden en net als de impact van deze drie elementen op de permacultuur.
  • Kies planten die elkaar versterken. In je moestuin hoeven niet alleen groenten en fruit, maar plaats er ook bloemen in.
  • Als je moestuin veel wind vangt, dan is het aan te raden om de groenten en fruit te omringen met eetbare bomen en struiken. Je kunt hierbij denken aan o.a. een bessenstruik, vijgenboom, appelboom en hazelaar. Je kunt ook denken aan een takkenril. Een takkenril is een afscheiding, welke is opgebouwd uit dood snoeihout. Dit is opgestapeld of gevlochten tussen palen in. Afhankelijk van je doel, bepaal je de hoogte. Voor beide opties is het wel belangrijk om te weten waar de wind vandaan komt. Hoe doe je dat? Door in verschillende tijden en jaargetijden van het jaar naar buiten te gaan en te kijken waar de wind vandaan komt. Schrijf dit vooral ook op!

Principe #2: weten welke soort grond je mee te maken hebt

Het is belangrijk dat je jouw tuin goed kent. Dit kun je doen door te ontdekken, observeren en te weten (te komen) wat je tuin nodig heeft. Het is belangrijk om o.a. antwoord te krijgen op de volgende vragen:

  • Waaruit bestaat de bodem van mijn tuin?
  • Welke weersinvloeden en omstandigheden zijn aanwezig in de tuin?
  • Aan welke elementen wordt de tuin blootgesteld?
  • Is er weinig of veel schaduw aanwezig in de tuin?

Deze vragen en vooral ook de antwoorden geven informatie over jouw tuin en hoe je de permacultuur in je tuin kunt inrichten.

Principe #3: kies een zonnige plek

Kies een zonnige plek voor je permacultuur moestuin die dichtbij je huis zit. Als je ervoor zorgt dat je vanuit je huis de moestuin kunt zien, dan kun je deze goed in de gaten houden. Als je de moestuin dichtbij huis plaatst, heb je vaak minder last van bijvoorbeeld duiven die mee eten.

Principe #4: mulch gebruiken

Het gebruiken van mulch in je moestuin is essentieel. Je dekt de bodem van de moestuin af met een laag mulch. Mulch van bladeren, boomschors, houtsnippers, onkruid (haal wel even de bloemen eruit) of levende en bodembedekkende planten. Langzaamaan wordt de mulchlaag opgenomen in de bodem van je moestuin. Doordat je de bodem met een laag van ongeveer 5 cm afdekt, heb je veel minder last van onkruid en daarnaast houdt de bodem beter het vocht vast. Waar het in andere gevallen na een regenbui, het water in de (bovenste laag) van de grond kan verdampen, gebeurd dit nu niet. Mocht je denken, wat een goed idee! Dat klopt… Maar het is afgekeken van de natuur. Kijk maar eens in het bos in de herfst en winter.

Tips voor natuurlijke mulch:

  • Valt er blad van de bomen of planten? Laat het dan gewoon liggen in de tuin, ruim het niet op. Hiermee geef je een beschermplek aan insecten, tevens beschermt het ook de bodem en door de insecten lok je vogels naar je tuin.
  • Gebruik natuurlijk materiaal

Principe #5: begin klein en breid steeds meer uit

Het is zeker aan te raden om klein te beginnen. Een moestuin en zeker een permacultuur moestuin is vooral veel proberen, testen en oefenen. Hoe kleiner je begint, hoe groter de kans dat de moestuin zal ‘slagen’ en dat je daarmee een mooie oogst krijgt.

Permacultuur moestuin Buitentuinieren Moestuinieren Tuinieren tips voorbeeld permacultuur

Principe #6: geef ieder organisme minimaal 3 functies

Een organisme kunnen planten, dieren, bacteriën en schimmels zijn. Als voorbeeld, neem een bessenstruik. Deze kan dienen als afscheiding/hek, maar je kunt er ook bessen van oogsten en het biedt bijvoorbeeld vogels een plaats als beschutting. Sta stil bij de voordelen en functies van ieder organisme, dan krijg je een efficiënt (permacultuur) systeem.

Principe #7: gebruik geen gif en andere bestrijdingsmiddelen

Het voordeel van een permacultuur is dat je gif of andere bestrijdingsmiddelen hoeft te gebruiken. Doe dit ook absoluut niet, ook al is de verleiding misschien wel groot. Als je de permacultuur moestuin zo ontworpen hebt dat er voldoende biodiversiteit in jouw moestuin te vinden is, dan zullen plagen en ziektes op een natuurlijke manier vanzelf verholpen worden.

Principe #8: maak een rommelhoekje

Maak plaats in je ontwerp voor een rommelhoekje met natuurlijk afval. Dus in plaats van dat je het afval gebruikt als mulch, kun je één hoekje gebruiken om een hoekje te vullen met diverse soorten afval (denk aan bladeren, takjes, oude vruchten en bloemen) uit de moestuin. Hier kunnen dan insecten zich schuilhouden, welke dan weer goed en nuttig zijn voor je moestuin.

Hoe ziet een permacultuur in je moestuin eruit?

Nu weet je heel veel over wat een permacultuur is, de voordelen maar ook de principes. Uiteraard kun je nu aan de slag. Toch helpt het mij altijd om voorbeelden te krijgen of te zien.

Voorbeeld halve zonnecirkel

Om wind te weren en toch zon te vangen, kun je kiezen voor een halve zonnecirkel. In een boog rondom je moestuin plant je een mini-voedselbos met planten die tegen wind kunnen. Dat weert wind uit diverse richtingen en daarmee hou je warmte vast in de tuin. Plaats deze halve cirkel tegen of vlakbij muren van je huis. Dan kun je daar planten als een vijg of een perzik planten.

Hieronder heb ik een halve zonnecirkel uitgetekend voor ons huis. Mochten wij deze gebruiken, dan ziet dat er zo uit:

Permacultuur moestuin Buitentuinieren Moestuinieren Tuinieren tips voorbeeld permacultuur

Voorbeeld cirkel voor groenten, fruit, kruiden en noten

Ook hieronder zie je een voorbeeld voor een permacultuur moestuin in de vorm van een cirkel. Dit is een redelijk groot ontwerp van een moestuin in een cirkel.

Permacultuur moestuin

Hoe ontwerp je een permacultuur moestuin?

Welke stappen kun je volgen bij het ontwerpen van je moestuin? Ik laat je zien welke stappen ik nam en daarmee kun je ook dat stappenplan volgen.

Permacultuur in onze moestuin

Ik begon een moestuin op een simpele manier; ik kocht een houten kweekbak op poten en vulde deze met 4 verschillende groente. Een dikke maand later kwam er nog een kweekbak op poten bij en daarin plaatste ik 6 soorten groente en kruiden. In deze mini moestuin zie je nog niet veel van een permacultuur terug.

Het plan voor volgend jaar is, om een grotere moestuin te maken. Onze tuin moet voor een groot gedeelte nog ingericht worden. Momenteel hebben we alleen gras, onkruid en wilde bloemen staan. Bij de inrichting van de tuin, hou ik rekening met een groot stuk voor de moestuin, eenjarige pluktuin, kruidentuin en dahlia’s. Nu ik de principe van een permacultuur ken, ga ik deze ook toepassen bij de inrichting van dat stuk van de tuin. Ik ga dat op de volgende manier doen:

  1. Het onderzoeken van de bodem. Wat zit er in de bodem? Dat ga ik nog uitzoeken. De eerdere vragen die ik hierboven stelde kan ik al wel beantwoorden. Het gaat om een stuk grond met veel zon. Er is weinig tot geen schaduw. Het is nog een tuin in aanbouw, dus ik kan er wel voor kiezen om bomen te plaatsen en daarmee meer schaduw te creëren. Ik weet ook dat er op bepaalde dagen veel wind is in de moestuin. We wonen aan het water en op de vlakte. Hierdoor heb ik altijd te maken met wind. Dit is wel een belangrijk element om rekening mee te houden.
  2. De plaats kiezen. De plaats heb ik al gekozen. In ons tuinontwerp hebben we aan de zijkant van de woonkamer (met zicht vanuit een groot raam in de woonkamer) een plek vrij gemaakt voor o.a. de moestuin.
  3. Het ontwerp voor de moestuin maken voor meerdere jaren. Het eerste jaar een klein formaat, de jaren erna steeds groter tot een bepaald max. Een pluktuin, kruidentuin en dahlia’s zullen ook geïntegreerd worden. Omdat de wind een erg belangrijke factor is in het geheel, ben ik een dagboek maandelijks bij gaan houden om erachter te komen welke windrichtingen er veel zijn. Hiermee heb ik rekening gehouden in het ontwerpen, door op deze plaatsen bomen en struiken te plaatsen. In deze stap heb ik verder nog niet nagedacht over welke soort, dat doe ik in de volgende stap.
  4. Het kiezen en plaatsen van planten, groenten, fruit, kruiden, bomen en bloemen in de tuin. Zodra ik deze in detail bepaalt heb, kan ik deze gaan bestellen. Ik vind het belangrijk dat:
    1. Er inheemse groenten, planten ed zijn die in verschillende periodes bloeien.
    2. Dat er voldoende weerstand is tegen de wind
    3. Dat er zowel planten, kruiden, bloemen als groenten en fruit in de moestuin staan.
    4. Dat is het een fijne plek vindt om te verblijven. Dus een bankje mag niet ontbreken.
  5. Een moestuin

Heel veel informatie over een permacultuur in je moestuin. Hopelijk kun jij nu aan de slag! En anders kun je me gewoon een e-mail sturen of een reactie onder het blogbericht achterlaten. Veel succes!

Kende jij het principe permacultuur? En zou je het toepassen in je moestuin? Laat je het me weten in een reactie hieronder? Ik ben benieuwd!

Veel-liefs-gemma

Wil je graag deze blog delen op Pinterest? Dan kun je onderstaande afbeelding gebruiken:

Permacultuur moestuin Buitentuinieren Moestuinieren Tuinieren tips voorbeeld permacultuur

You may also like

Wil je graag een reactie achterlaten? Dat kan hier...

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.